Bursa Kütüphaneleri  

   

Kütüphanecilik  

   

 

Bir meslek olarak Kütüphanecilik

Her türlü bilgi kaynağını, kullanıcısına en etkin şekilde ulaştırmak amacıyla belirli kurallar dahilinde yürütülen faaliyetlerin tamamına “kütüphanecilik” denilebilir.

 

Kütüphaneci

Her türlü bilgi kaynağını, kullanıcısına ulaştırmak amacıyla yürütülen faaliyetleri gerçekleştiren, bu konuda yüksek öğrenim görmüş, yeterli bilgi ve donanıma sahip kişi.

 

Kütüphanecilik Eğitimi

Türkiye’de nitelikli kütüphaneci yetiştirmeye yönelik ilk girişimlerin Cumhuriyetin ilanı ile birlikte ortaya çıktığı görülür. Kütüphanecilik eğitimine yönelik ilk adımların atıldığı bu dönemlerde yurt dışından gelen uzmanların hazırladıkları inceleme raporları ve bu raporlar doğrultusunda oluşturulan kütüphanecilik kursları dikkati çeker.

 

Kütüphanecilik kursu açma yolundaki ilk adım, Fehmi Ethem Karatay tarafından atılmıştır. Karatay, yurt dışında edinmiş olduğu modern kütüphanecilik bilgilerini İstanbul’daki kütüphanecilere aktarmak üzere 1925-1926 yıllarında İstanbul’da kütüphanecilik kursu açmıştır. Bu kurs, Türkiye’deki ilk kütüphanecilik eğitimi olması bakımından önem taşımaktadır. Ayrıca Karatay, Türkiye’de ilk kütüphanecilik meslek kitabı kabul edilen ve ders notlarını da içeren bir kitap yayınlamıştır. “Kütüphanecilik”, “Tasnif-i âşari kavaidi” ve “Kitabiyat” kısımlarından oluşan kitap, kütüphaneciler için gerekli bilgileri bünyesinde toplamıştır.


Üniversite düzeyinde açılan ilk Kütüphanecilik bölümü olan A.Ü. DTCF Kütüphanecilik Bölümü’nün kurulmasından yaklaşık on yıl sonra, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kütüphane Komisyonu Başkanı Cavit Baysun’un Profesörler Kurulu’na kütüphanecilik kürsüsü kurma yolunda önerileri doğrultusunda ikinci kütüphanecilik bölümü olan İstanbul Üniversitesi (İ.Ü.) Edebiyat Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü kurulabilmiştir. 1962 yılında başlayan ön çalışmalar ve Adnan Ötüken, Macit Gökberk ve Alman kütüphanecilerden Rudolf Juchhoff’un katkılarıyla 1964 yılında bölüm öğretim hayatına başlamıştır. Bölümün kurulduğu ilk yıllarda Meral (Şenöz) Alpay tercüman olarak ve Jale Baysal öğretim yardımcısı olarak görev almıştır.

 

1972-1973 yıllarında öğretime başlayan üçüncü kütüphanecilik bölümü, Hacettepe Üniversitesi (H.Ü.) Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü’dür. İlhan Kum başkanlığında Nilüfer Tuncer, Berin U. Yurdadoğ, Tülin Sağlamtunç, Phyllis Lepon Erdoğan ve Adil Artukoğlu bölümün ilk öğretim kadrosunu oluşturmuş, Pittsburgh Üniversitesi’nden Thomas Minder ve Benjamin Whitten ise danışman olarak görev almıştır. Lisansüstü düzeyde “bilim uzmanı” yetiştirmek amacıyla eğitime başlayan bölüm, 1974-1975 yılından itibaren lisans düzeyinde de eğitim vermeye başlamıştır. Diğer kütüphanecilik bölümlerinden farklı olarak öğrencilere bir yıl boyunca, İngilizce hazırlık programı imkânı sunulmuş, yetiştirilecek kütüphanecilerin dil becerilerini de artırmak amaçlanmıştır.

 

1983-1984 öğretim yılına gelindiğinde üç bölümün yöneticileri ve temsilcileri toplanmış ve lisans programlarıyla ilgili bir takım kararlar almışlardır. Bunun yanı sıra bölümlerin kütüphaneciler kadar dokümantalist ve arşivist yetiştirme sorumluluğuna dikkat çekilerek, yeniden yapılanmaya karar verilmiştir. 1988-1989 öğretim yılından itibaren kütüphanecilik eğitimi, “kütüphanecilik”, “arşivcilik” ve “dokümantasyon-enformasyon” olmak üzere üç anabilim dalı şeklinde verilmiştir.

 

A.Ü. DTCF Kütüphanecilik Bölümü, Arşivcilik Anabilim Dalı’na 1988-1989 öğretim yılında, Dokümantasyon ve Enformasyon Anabilim Dalı’na ise 1989-1990 öğretim yılında öğrencilerini kabul etmiştir. İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü ise, A.Ü. DTCF Kütüphanecilik Bölümü ile eş zamanlı olarak 1989-1990 öğretim yılında Dokümantasyon ve Enformasyon Anabilim Dalı’nı oluşturmuştur. H.Ü. Edebiyat Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü’nün üç anabilim dalı şeklinde yapılanması ancak 1993-1994 öğretim yılında mümkün olmuştur. Ayrıca, 1987 yılında arşivci yetiştirmek amacıyla Hakkı Dursun Yıldız’ın katkılarıyla kurulan Marmara Üniversitesi (M.Ü.) Fen-Edebiyat Fakültesi Arşivcilik Bölümü 1988- 1989 öğretim yılından itibaren eğitim hayatına başlamış, lisans programından once öğrencilerine bir yıl İngilizce hazırlık programı sunmuştur. 1994 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi bünyesinde kurulan Kütüphanecilik Bölümü ise 2008-2009 akademik yılından itibaren eğitim öğretim faaliyetlerine başlamıştır.

 

2002-2003 öğretim yılından itibaren “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü” adı altında tüm anabilim dalları birleştirilmiş ve gelişmeler doğrultusunda yeni lisans programları oluşturulmuştur. 

 

Çalışma Alanları

“Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü” mezunları, aldıkları dersler doğrultusunda, başta ülkemizdeki kütüphanelerde olmak üzere (üniversite, halk, çocuk, okul kütüphaneleri, Milli Kütüphane, özel araştırma kütüphaneleri), çeşitli bilgi merkezlerinde (enformasyon ve dokümantasyon merkezleri), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile kurum ve kuruluş arşivlerinde (örn. KPSS ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne Arşiv Memuru olarak atanabilirsiniz) çalışma olanağı bulabildikleri gibi, internet servis birimlerinin çeşitli kademelerinde (web sayfası tasarımı ve düzenlenmesi, tarama motorları oluşturma ve yönetim işlemleri), kurum ve kuruluşların veri tabanı tasarım ve yönetim birimlerinde, basılı ve/veya elektronik ortamda dizinleme ve öz hazırlama hizmeti sunan ya da bu hizmetlerin dağıtımı işlevini gerçekleştiren kuruluşlarda bilgisayar yazılım şirketlerinde, kurum ve kuruluşların Ar-Ge birimlerinde çalışma olanağı bulabilmektedir.

 

Bu çalışma ortamlarının veya yapılan işin türüne göre aldıkları unvanlar veya kadrolar arasında; kütüphaneci, bilgi uzmanı, arşiv memuru, bilgisayar işletmeni, arşivist, dokümantalist, akademik uzman, sistem analisti, halkla ilişkiler ve pazarlama elemanı, web tasarımcısı gibileri yer almaktadır. Mezunlar ayrıca, çeşitli kademelerde yönetici olarak da görev yapabilmektedirler.

 

 


Kaynak: Nevzat ÖZEL - Tez (Yüksek Lisans)—Hacettepe Üniversitesi, 2007

Kaynak:BBY Haber. 6 Mayıs 2018 tarihinde http://www.bbyhaber.com/bby/2012/07/22/bilgi-ve-belge-yonetimi-bolumunu-tercih-edecek-ogrenciler-icin-genel-bilgiler adresinden erişildi.

Türk Kütüphaneciler Derneği Mesleki Etik İlkeleri

               
TKD Mesleki Etik İlkeleri, bilgi hizmetleri alanında çalışanların uyması gereken norm, kural ve davranışları belirler. İlkeler, bu alanda çalışanlara sorumlulukları konusunda rehberlik eder ve yardımcı olur. Bilgi hizmetleri alanında çalışanlar;

  1. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve diğer uluslararası sözleşmelerle, TKD Düşünce Özgürlüğü Bildirgesi’nde yer alan bilgi erişim hakkını, toplumun tüm bireyleri için savunur ve gereklerini yerine getirmeye çalışırlar.
  2. Düşün ve sanat ürünlerine yönelik sansüre karşı çıkar ve düşünce özgürlüğünü savunurlar.
  3. Kullanıcılara hiçbir ayrım gözetmeksizin eşit davranırlar.
  4. Mesleki politika ve standartların geliştirilmesinde ve uygulanmasında etkin çaba harcarlar.
  5. Doğru ve yeterli bilgiyi zamanında sunarak, görevini mesleğe değer katacak biçimde gerçekleştirirler.
  6. Telif haklarına saygı duyar ve bu hakları korurlar.
  7. Kullanıcıların yaptığı araştırmaların, ödünç aldığı ve/veya yararlandıkları bilgi kaynaklarının neler olduğunun gizliliğini garanti eder, onların kişisel bilgilerini yasal gereklilik dışında kimseyle paylaşmazlar.
  8. Nesnel verilere dayanmayan, haksız karalamalarla meslek elemanlarının, genel olarak meslek grubunun ya da bir bilgi merkezinin saygınlığını zedeleyecek söylem ve davranışlarda bulunmazlar.
  9. Mesleki görev ve sorumluluklarını yerine getirirken kişisel çıkar sağlamazlar.
  10. Mesleki işbirliği ve dayanışmaya özen gösterirler.
  11. Mesleki gelişimleri konusunda duyarlı davranır, kendilerini bu açıdan sürekli olarak geliştirir ve bunu hizmetlerine yansıtırlar.
  12. Mesleki ve yönetsel ilişkilerinde adil ve dürüst davranırlar.

Yukarıda belirtilen ve 02/04/2010  tarihinde kabul edilen ilkeler, 1996 yılında hazırlanıp yürürlüğe konulan Mesleki Etik İlkelerin gözden geçirilmiş biçimidir.


İfade Özgürlüğü ve İyi Kütüphaneciliğin İlkeleri

               
Bireyler, kütüphaneler sayesinde tam anlamıyla ifade özgürlüğü olanağına kavuşur. Kaliteli kütüphane hizmetleri bu konuda temel bileşendir. Bu nedenle, kütüphaneler ve kütüphane çalışanları ifade özgürlüğü, bilgiye sınırsız erişim ve düşünce özgürlüğü ilkelerine bağlı kalmalı; kütüphane kullanıcısının mahremiyetine saygı göstermelidir.
İfade özgürlüğü ve iyi kütüphaneciliğin ilkeleri:

  1. Kütüphaneler bilgiye, düşünce ve hayal gücünün eserlerine erişim imkanı sunar. Onlar bilgiye, düşünceye ve kültüre açılan kapılardır.
  2. Kütüphaneler birey ve grupların yaşam boyu öğrenme, bağımsız karar alma ve kültürel gelişim süreçlerini önemli ölçüde destekler.
  3. Kütüphaneler düşünce özgürlüğünün gelişimi ve korunmasına katkı sağlar ve temel demokratik değerler ile evrensel insan haklarının himaye edilmesine destek verir.
  4. Kütüphanelerin ifade özgürlüğünü hem muhafaza etme hem de kolaylaştırma sorumluluğu vardır. Bu amaçla, kütüphaneler toplumdaki çoğulculuğu ve çeşitliliği yansıtmak için en geniş kapsamlı materyali sağlar, korur ve hizmete sunar. Kütüphaneler, kullanıcıların iletişim kurması ve kendilerini ifade etmesi için vardır; onlar sansürlenemez ve politik, ahlaki veya dini görüşler doğrultusunda kısıtlanamazlar.
  5. Kütüphaneler, kütüphane materyali ve hizmetlerinin seçimi ve kullanılabilirliğini siyasi, ahlaki veya dini görüşler doğrultusunda değil; profesyonel bakış açısıyla şekillenmesini temin eder.
  6. Kütüphaneler bilgiyi özgürce edinir, düzenler ve yayarken her türlü sansürün karşısında durur.
  7. Kütüphaneler materyali, tesisleri ve hizmetleri her kullanıcıya eşit derecede sunar. Irk, inanç, cinsiyet, yaş ya da diğer nedenlerle ayrımcılık yapmaları söz konusu değildir.
  8. Kütüphane kullanıcılarının kişisel mahremiyet ve anonimlik hakkı vardır. Kütüphaneciler ve diğer kütüphane çalışanları kullanıcıların kimliğini ya da kullandıkları materyali üçüncü şahıslara açıklayamazlar.

Orijinal metinden (IFLA/ FAIFE Principles of Freedom of Expression and Good Librarianship http://www.ifla.org/en/faife/mission) çeviren Zeynep Tuba SUNGUR.

Türk Kütüphaneciler Derneği Bursa Şubesine üye olmak için ekteki formu (2 adet) doldurup, imzaladıktan sonra fotoğrafınızla (1 adet) birlikte aşağıdaki adrese gönderebilirsiniz.

Üyelik adiatı (Yıllık) : 20 TL

Giriş ücreti : 5 TL


Adres:


Fatma Altıntaş

 

Bursa İl Halk Kütüphanesi

İpekçilik Cad. No: 40 Yıldırım / Bursa

Telefon: 0 224 326 79 09

 

TKD Bursa Üye Kayıt Formu

Alt Kategoriler

   
© Kazım ŞENTÜRK